مشاوره با وکیل دادگستری- دادگران حامی

مشاوره حقوقی آنلاین

برای ارسال سوال یا درخواست از منوی سبز رنگ زیر ، وارد شوید.

برای مطالعه آرشیو سوالات حقوقی ، اینجا کلیک کنید.

تاریخ انتشار: پنجشنبه 12 اسفند 1400

 امکان فسخ عقد معاوضه به دلیل موات شدن یکی از عوضین

در سال 87 یک قطعه زمین در قبال دو واحد مسکونی معامله کردم.یک سال بعد زمین موصوف توسط کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری موات اعلام شد.به نظریه کمیسیون ماده 12 اعتراض زدیم که نتیجه ای نداشت.فروشنده زمین طبق قرارداد دو واحد در تصرف دارند.آیا بعد از گذشت 10 سال از معاوضه و اعلام موات می توان قرارداد معاوضه را فسخ و حکم تخلیه و اجرت المثل ایام تصرف را دریافت کرد؟

 

امتیاز: Article Rating | تعداد بازدید: 3913

پاسخ – تاثیر موات شدن زمین در صحت عقد معاوضه چیست ؟

  • معاوضه عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین مالی می دهد به عوض مال دیگر که از طرف دیگر اخذ میکند بدون ملاحظه اینکه یکی از عوضین مبیع و دیگری ثمن باشد.
  • در معاوضه متعاملین باید قصد انعقاد معاوضه را داشته باشد نه قصد انعقاد بیع. در واقع، تميز بيع و معاوضـه بـه قـصد مـشترک دو طـرف بـستگي دارد؛ بدین معنا که اگر آنان خواسته باشند كه دو چيز را بدون هـيچ امتيـازی بـا هـم مبادلـه كننـد، توافق تابع قواعد معاوضه است و هرگاه چنين اراده كنند كه يكی از عوضين مبيـع و ديگری ثمن به شمار آيد، قراردادی كه بسته می شود، بيع است. بنابراین، متعاملین باید در هنگام عقد معاوضه، قصد معاوضه داشته باشند.
  • عقد معاوضه از عقود تملیکی است. بدین معنا که نتیجه ی عقد معاوضه، انتقال مالکیت مال،  از یک نفر به نفر دیگر می باشد. به عبارت دیگر، یک طرف در عوض مالی که به طرف مقابل تملیک می کند، مالک مالی می شود که در مقابل آن دریافت می دارد.
  • معاوضه عقدی لازم است. یعنی طرفین حق فسخ و برهم زدن عقد را  ندارند مگر به علت های قانونی یا توافق دو طرف. 
  • نکته قابل توجه در معاوضه این است که اصولا کلیه احکام و آثاری که لازمه عقد بیع است در معاوضه نیز جاری است مگر احکام خاص بیع. مانند خیارات مختص به بیع  یعنی خیار تاخیر ثمن، خیار مجلس و خیار حیوان می باشد که در معاوضه جای ندارند. حق شفعه نیز مختص عقد بیع است و در معاوضه راه ندارد.

 

امکان فسخ عقد معاوضه

در رابطه با امکان فسخ عقد معاوضه به دلیل موات شدن یکی از عوضین باید گفت عدم امکان تسلیم یکی از عوضین، موجب بوجود آمدن خیار تعذر تسلیم می گردد. خیار تعذر، عبارت است از حق فسخ قرارداد در صورتی که اجرای تعهد به دلایلی که خارج از ارادە متعاقدین برای مدت زمان محدودی ناممکن میگردد.

خیار تعذر اجرای تعهد، لازمه عدالت معاوضی است و لذا اجرای تعهد از طرفی که خود قادر به انجام تعهد نیست، قابل قبول نیست؛ زیرا در عقد معاوضی، یکطرف قرارداد نمیتواند بدون آنکه عوضی بدهد، خواستار دریافت معوض گردد و به واقع، عوض و معوض را یکجا در اختیار بگیرد. 
لازم به ذکر است هرگاه پایبندی به مفاد قرارداد در هنگام عقد آن متعذر گردد، تعذر اصلی نام دارد. در این حالت، اساسا وقوع تعذر مانع تشکیل عقد میشود.

بنابراین، در معاوضه اگر تعذر یکی از عوضین در هنگام عقد موجود باشد، عقد تشکیل نگردیده است اما اگر تعذر تسلیم عوض بعد از عقد محقق گردد، موجب ایجاد حق فسخ با استناد به خیار تعذر تسلیم می گردد.

 

پاسخ به پرسش مطرح شده

در پاسخ به پرسش شما در خصوص امکان فسخ عقد معاوضه به دلیل موات شدن یکی از عوضین باید گفت به موجب قانون زمین شهری کلیه اراضی مواتی که (قبل از 5/4/1358، تاریخ تصویب قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آن) احیاء نگردیده اند اعم از آنکه مالک شخصی داشته و یا ارگان ها متصرف و مالک بوده اند متعلق به دولت جمهوری اسلامی ایران بوده و متولی آن سازمان مسکن و شهرسازی محسوب می گردد.
 بنابراین، از آنجایی که در هنگام معاوضه عوض به علت موات بودن قابل انتقال به غیر نبوده است، عقد باطل بوده و امکان مطالبه اجرت المثل ایام تصرف هست.
اجمالاً اظهار نظر می شود که کار شما قابل انجام است ولی توصیه می شود چون این مسئله بسیار فنی و پیچیده است حتما قبل از هر اقدامی به یک وکیل متخصص قراردادها و املاک مراجعه کنید.

 

 

مستندات قانونی در خصوص فسخ قرارداد معاوضه

ماده ۴۶۴ قانون مدنی
معاوضه عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین مالی میدهد به عوض مال دیگر که از طرف دیگر اخذ میکند بدون ملاحظه اینکه یکی از عوضین مبیع و دیگری ثمن باشد.
ماده ۴۶۵ قانون مدنی
در معاوضه احکام خاصه بیع جاری نیست.
ماده ۳۹۷ قانون مدنی
هر یک از متبایعین بعد از عقد فی‌ المجلس و مادام که متفرق نشده‌اند اختیار فسخ معامله را دارند.
ماده ۳۹۸ قانون مدنی
اگر مبیع حیوان باشد مشتری تا سه روز از حین عقد اختیار فسخ معامله را دارد.
ماده ۴۰۲ قانون مدنی
هر گاه مبیع عین خارجی و یا در حکم آن بوده و برای تادیه ثمن یا تسلیم مبیع بین متبایعین اجلی معین نشده باشد اگر سه روز از تاریخ‌ بیع بگذرد و در این مدت نه بایع مبیع را تسلیم مشتری نماید و نه مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد بایع مختار در فسخ معامله میشود.
ماده ۴۰۳ قانون مدنی
اگر بایع به نحوی از انحاء مطالبه ثمن نماید و به قرائن معلوم گردد که مقصود التزام به بیع بوده است خیار او ساقط خواهد شد.
ماده ۴۰۴ قانون مدنی
هر گاه بایع در ظرف سه روز از تاریخ بیع تمام مبیع را تسلیم مشتری کند یا مشتری تمام ثمن را ببایع بدهد دیگر برای بایع اختیار فسخ‌نخواهد بود اگر چه ثانیاً بنحوی از انحاء مبیع به بایع و ثمن به مشتری برگشته باشد.
ماده ۴۰۵ قانون مدنی
اگر مشتری ثمن را حاضر کرد که بدهد و بایع از اخذ آن امتناع نمود خیار فسخ نخواهد داشت.
ماده ۴۰۶ قانون مدنی
خیار تاخیر مخصوص بایع است و برای مشتری از جهت تاخیر در تسلیم مبیع این اختیار نمیباشد.

ماده ۴۰۷ قانون مدنی

تسلیم بعض ثمن یا دادن آن به کسی که حق قبض ندارد خیار بایع را ساقط نمیکند.
ماده ۴۰۸ قانون مدنی
اگر مشتری برای ثمن ضامن بدهد یا بایع ثمن را حواله دهد بعد از تحقیق حواله خیار تاخیر ساقط میشود.
ماده ۴۰۹ قانون مدنی
هر گاه مبیع از چیزهائی باشد که در کمتر از سه روز فاسد و یا کم قیمت میشود ابتداء خیار از زمانی است که مبیع مشرف به فساد یا ‌کسر قیمت میگردد.
ماده ۸۰۸ قانون مدنی
هر گاه مال غیرمنقول قابل تقسیمی بین دو نفر مشترک باشد و یکی از دو شریک حصه خود را به قصد بیع به شخص ثالثی منتقل کند ‌شریک دیگر حق دارد قیمتی را که مشتری داده به او بدهد و حصه مبیعه را تملک کند.
‌این حق را حق شفعه و صاحب آن را شفیع میگویند.

ماده ۳ قانون زمین شهری
اراضی موات شهری زمینهائی است که سابقه عمران و احیاء نداشته باشد. ‌زمینهای مواتی که علیرغم مقررات قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری بدون مجوز قانونی از تاریخ ۵/۴/۱۳۵۸ به بعد احیاء شده باشد همچنان در ‌اختیار دولت میباشد.
ماده ۶ قانون زمین شهری
کلیه زمینهای موات شهری اعم از آنکه در اختیار اشخاص یا بنیادها و نهادهای انقلابی دولتی و یا غیر دولتی باشد در اختیار دولت ‌جمهوری اسلامی است و اسناد و مدارک مالکیت گذشته ارزش قانونی ندارد. ادارات ثبت اسناد و املاک مکلفند به درخواست وزارت مسکن و ‌شهرسازی اسناد آنها را بنام دولت صادر نمایند مگر آنکه از تاریخ ۲۲ /۱۱ /۱۳۵۷ توسط دولت واگذار شده باشد. 

 


پاسخ داده شده توسط کارشناسان حقوقی ما 

 

راه های تماس و مشاوره با وکیل متخصص عقود و قراردادها

ثبت امتیاز
نظرات
در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.
ارسال نظر جدید

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

رزرو وقت مشاوره حقوقی با وکیل

در صورت تمایل به دریافت مشاوره حقوقی از دفتر وکیل مسعود محمدی و دفتر وکالت دادگران حامی و جهت هماهنگی و رزرو وقت مشاوره حقوقی حضوری و مشاوره حقوقی تلفنی، کلیک کنید.