چکی که از مشتری یا طرف حساب خود گرفته اید، برگشت میخورد و صادر کننده از پرداخت آن امتناع مینماید و راهی جز اقدام حقوقی برای شما باقی نمیماند، صرف شکایت، اقدام هوشمندانه ای نیست؛ چرا که ممکن است صادر کننده تا زمان به نتیجه رسیدن شکایت به سرعت اموال خود را مخفی نموده یا انتقال دهد و نیز حسابهای بانکی خود را خالی کند!
بهترین کار در این مورد که اتفاقا برای دارندگان چک هیچ هزینه ای هم ندارد، اقدام برای توقیف اموال یا تامین خواسته است؛ به این معنا که دانده چک ، تقاضا میکند خیلی سریع و حتی قبل از ابلاغ و اطلاع به صادر کننده، اموال وی توقیف شود و حسابهایش هم مسدود گردد.
این اقدام به قدری تاثیر گذار است که در بسیاری از مواقع تنها با درخواست توقیف اموال، صادرکننده تسلیم شده و آماده پرداخت میشود و دیگر نیازی به تقدیم دادخواست مطالبه وجه چک و طی مسیر طولانی شکایت و صدور حکم محکومیت نیست.
در توضیح روش های توقیف اموال و تامین خواسته بابت چک، باید گفت که دارنده چک بعد از مراجعه به بانک و برگشت زدن چک (گواهی عدم پرداخت) میتواند برای وصول مبلغ چک خود قبل یا هم زمان یا بعد از تقدیم دادخواست مطالبه وجه چک، جهت جلوگیری از پنهان کردن یا انتقال، اموال بدهکار را در قالب تامین خواسته، توقیف نماید.
توقیف اموال یا تامین خواسته در کلیه دعاوی حقوقی امکان پذیر است با این وجود حسب مورد در دعاوی مختلف نکات و ظرایفی وجود دارد که اهمیت و توجه به آنها خواهان دعوای صدور چک بلامحل و دارنده چک را به خواسته خود و ورود فشار به خوانده جهت پرداخت بدهی، نزدیکتر می کند.
توقیف اموال در دعوای مطالبه وجه چک
1- منظور از تامین خواسته یا توقیف اموال صادر کننده چک این است که طلبکار و دارنده چک در طول جریان دادرسی یا قبل از شروع شکایت یا حتی قبل از سررسید چک میتواند تحت شرایطی به اندازه طلب خود از اموال صادرکننده چک و بدهکار چک توقیف نماید البته توقیف اموال در این فرض کار دشوار و پیچیده ای است و ضروری است و اکیداً توصیه میشود که قبل از هر اقدامی با یک وکیل و مشاور حقوقی متخصص و با تجربه در زمینه چک و اسناد تجاری مشورت نموده و یا به یک وکیل با تجربه چک وکالت بدهید.
2- دارنده چک میتواند برخلاف معمول بدون نیاز به سپردن خسارت احتمالی به اندازه مبلغ چک خود از اموال صادرکننده چک و بدهکار توقیف و تامین نماید.به شرط اینکه چک خود را ظرف 15 روز از تاریخ مندرج در چک به بانک برده و برگشت زده باشد. در غیر اینصورت اگر تصمیم به توقیف اموال داشته باشد باید مبلغی را که تشخیص میزان آن با قاضی رسیدگی است (معمولا 20 درصد) نزد صندوق دادگستری سپرده نماید.
در واقع دارنده چک در صورتی میتواند از امتیازات در نظر گرفته شده برای اسناد تجاری استفاده کند که ظرف 15 روز به بانک مراجعه کرده و چک را برگشت بزند.البته این گفته به آن معنا نیست که در صورت عدم رعایت مهلت 15 روزه سند مذکور اعتبار چک را ندارد بلکه امتیازات ویژه ای که قانونگذار برای چک در نظر گرفته را از دست میدهد.
نکته: آنچه که در بند دو گفته شد نظر نگارده و اکثریت حقوقدانان است. در عمل دیده شده که قاضی گاهی اوقات به چکی که خارج از موعد واخواست شده (برگشت خورده) نیز امکان توقیف اموال بدون خسارت احتمالی تخصیص داده شده است.
3- موضوع توقیف اموال میتواند هر نوع مالی اعم از پول و سپرده بانکی، اوراق بهادار و ملک یا خودرو و به طور کلی هر چیزی که مالیت داشته و دارای ارزش معاملاتی بوده و قابل خرید و فروش و تقویم باشد.
4- بعضی از اموال که به آنها مستثنیات دین گفته میشود از طرف قانونگذار استثنا شده و قابلیت توقیف ندارد. مثل یک آپارتمان متعارف و معمول برای زندگی یا اثاثی منزل در حد متعارف یا پول پیش آپارتمان استیجاری یا ابزار و وسایل کار.
5- دستور موقت یا دادرسی فوری تاسیسی است بسیار شبیه و قابل مقایسه با تامین خواسته که گاهی و به دلایلی ممکن است جایگزین توقیف اموال باشد و راه مناسبی برای جلوگیری از تضییع و پنهان کردن اموال خوانده.
6- چک ذاتا سند عادی است و در حکم اسناد لازم الاجرا محسوب می شود پس دارنده چک اگر تقاضای صدور اجراییه از اداره اجرای ثبت نموده باشد نیز بعد از صدور اجرایی میتواند اموال بدهکار چک را توقیف نماید.
7- ضمن شکایت کیفری صدور چک بلامحل هم دارنده چک میتواند اموال صادرکننده را توقیف و تامین نماید.
نمونه متن دادخواست و شکایت حقوقی چک
نمونه دادخواست توقیف اموال بابت چک
- خواهان :
- خوانده :
- وکیل : مسعود محمدی وکیل پایه یک دادگستری
- خواسته : توقیف اموال و تامین خواسته صادر کننده چک مطابق ماده 107 قانون آیین دادرسی مدنی
- دلایل و منضمات دادخواست : 1-تصویر مصدق چک 2-تصویر مصدق گواهی عدم پرداخت 3-تصویر وکالتنامه دادگستری
شرح دادخواست
ریاست محترم دادگاه
با سلام و تقدیم احترام
به استحضار عالی می رساند خوانده محترم چک های شماره 951772 و 951773 و 951774 و 951775 عهده بانک تجارت شعبه ایرانشهر شمالی را جمعا به مبلغ2/430/000/000 میلیون ریال صادر نموده که به علت کسر موجودی با عدم تادیه مواجه گشته است. لذا مستدعی است جهت حفظ حقوق موکل، دستور مقتضی را در خصوص صدور قرار تامین خواسته صادر فرمایید.
مطالبه خسارت تاخیر تادیه و دیرکرد چک
رای دادگاه توقیف اموال چک
- کلاسه پرونده : ……………
- مرجع رسیدگی : شعبه 17 دادگاه عمومی تهران
- خواهان : آقای …………. با وکالت مسعود محمدی وکیل پایه یک دادگستری به نشانی ………. .
- خوانده : آقای …………. به نشانی ……………..
- خواسته : صدور قرار تامین خواسته به اندازه مبلغ چک از اموال صادر کننده
گردشکار : خواهان به شرح بالا به طرفیت خوانده دادخواستی به خواسته فوق اقامه و درخواست رسیدگی و صدور قرار تامین خواسته به استناد مدارک موجود در پرونده نموده است که پس از قبول دادخواست و ارجاع آن به این دادگاه و ثبت آن به کلاسه فوق در وقت فوق العاده شعبه 17 دادگاه عمومی تهران به تصدی امضاء کننده زیر و در غیاب خوانده تشکیل است. با بررسی اوراق پرونده به شرح زیر مبادرت به صدور قرار می شود.
قرار دادگاه : نظر به اینکه خواهان ضمن دادخواست تقاضای صدور قرار تامین خواسته نموده است چون ارکان و شرایط درخواست فراهم می باشد لذا دادگاه به استناد مادتین 202 و 309 قانون تجارت/ شق 3 از ماده 225 قانون آیین دادرسی مدنی ، قرار تامین خواسته معادل مبلغ 2/430/000/000 ریال از اموال خوانده متضامنا / بالمناصفه با رعایت مستثنیات دین تا پایان رسیدگی صادر و اعلام می دارد هزینه اجرای قرار به عهده خواهان است. قرار قبل از ابلاغ قابل اجرا و ظرف ده روز قابل اعتراض در این دادگاه می باشد.
روشهای تنظیم متن درخواست توقیف اموال
همانطور که گفته شد منظور تامین خواسته موردی است که تصمیم و صلاح دارنده(به تشخیص وکیل دادگستری متخصص چک) به شکایت حقوقی یا تقدیم دادخواست مطالبه وجه چک در دادگاه است؛ در سایر روشهای مطالبه وجه چک، یعنی اقدام اجرایی و اقدام کیفری، توقیف اموال به این سرعت پیشبینی نشده و امکانپذیر نیست.
برای تنظیم متن دادخواست توقیف اموال صادر کننده چک، اگر وکیل داشته باشید که طبیعتا وکیل متخصص چک شما به بهترین شکل درخواست تامین خواسته لازم را تنظیم میکند؛ و اگر وکیل نداشته باشید بهتر است هم برای اطمینان از روش مناسب شکایت و اقدام برای مطالبه وجه چک و هم برای تنظیم متن دادخواست مطالبه وجه چک و هم درخواست توقیف اموال دارنده و نیز حسب ضرورت و نیاز، تنظیم لایحه دفاعیه، با یک وکیل متخصص و باتجربه چک در ارتباط بوده و مشاوره دریافت نمایید.
