شماره: 1235
1400/08/26
امکان رجوع به مال بخشیده شده به همسر 

۹سال پیش با همسرم آشنا شدم و با وعده وعیدی که پدر ایشان به من دادن با دخترشون ازدواج کردم. بعد از یکی دو سال از زندگی مشترکمون که گذشت همسرم با تبانی بابرادرش دوستشو با نقشه قبلی به منزل من اورد در حالی که خواب بودم اون موقع تازه یه بچه ی شیرخواره داشتم که پیش زنم بود زنم دوستشو با بهونه کشید توخونه و از بیرون خونه با هماهنگی برادرش نیروی انتظامی رو مطلع کرده بودن که من رابطه نامشروع داشتم با اون خانوم که تبرئه شدم اما چون اون اوایل هیچی معلوم نشده بود زنم بخاطر این که نرم از زندان بیرون و اذیتش نکنم و بتونه به زندگیش بامن بمونه یه قطعه زمین داشتم که به زور گفت باید به نامش کنم منم چون هیچ چاره ای نداشتم به عنوان هدیه دادم بهش یه مدت زندگی کردیم بعد یک مدت رفت دادگاه زمین و خواست ازم بگیره که اون زمین سه دانگ ش به نام منه وسه دانگ ش به نام مادرم خودش با حکم خلع ید گرفته که تخلیه کنم ازیه طرفم مهریه ش گذاشته اجرا که میخواد از شما یه راهکارم میخوام که چیکار کنم که ازدستم نره زمین تنها دارایی من همین یه زمین هست همینطور یه دخترده ساله دارم هیچجوره زنم باهام راه نمیاد سر لج افتاده این بارهم رفته فقط برای طلاق اقدام کرده و مهریه اش رو بخشیده تازمین رو ازم بگیره.

 

پاسخ – آیا امکان رجوع به هبه وبخشش در مورد همسر وجود دارد ؟

  • در ابتدا باید گفت که زمینی که مدنظر است، یک زمین مشاعی بوده است و شرکا یعنی شما و مادرتان به صورت اشاعه مالکیت این زمین را بر عهده داشتید .
  • پس اگر شریک دیگر توافق بر فروش مال نداشته باشد، این معامله غیر نافذ خواهد بود و تا زمانیکه شریک دیگر این معامله را تنفیذ نکند این قرارداد بلا اثر خواهد بود. 
  • عقد هبه بر اساس قانون مدنی به این معنا است که شخصی مالی را به صورت رایگان به دیگری تملیک کند . هر چند هدیه دادن یا به اصطلاح حقوقی هبه کردن مالی به دیگری عملی پسندیده است ، اما این تمام کار نیست . بلکه در برخی اوقات کسی که هبه ای کرده است ممکن است به هر دلیل پشیمان بشود و بخواهد از این عمل خود رجوع نماید و مالی که بخشیده است را پس بگیرد . به این عمل ، رجوع از هبه گفته می شود که بر طبق مقررات قانونی ، علی الاصول صحیح و مجاز است . البته در قانون مواردی که رجوع از هبه مجاز نیست هم پیش بینی شده است 
  • عقد هبه بر اساس قانون مدنی یک عقد جایز است بر اساس این تقسیم بندی ، عقد جایز به عقودی گفته می شود که امکان رجوع از آن بدون موافق بودن طرف مقابل امکانپذیر است .
  • هبه را می توان عقدی جایز به شمار آورد ، چرا که واهب یا هبه کننده هر زمان که بخواهد می تواند عقد هبه را به هم بزند و مالش را پس بگیرد . در اصطلاح حقوقی ، به این عمل ، رجوع از هبه گفته می شود . 
  • علیرغم اینکه بر اساس قانون مدنی ، رجوع از هبه امکانپذیر است ، اما در ماده ۸۰۳ قانون مدنی مواردی هم پیش بینی شده است که در صورت وجود آن ، واهب یا هبه کننده دیگر نمی تواند از هبه رجوع کند و آن را پس بگیرد . بر اساس این ماده ، عدم امکان رجوع از هبه شامل موارد ذیل است :

1- در صورتی که عین موهوبه ( یعنی مالی که هبه شده است ) از بین رفته باشد ، دیگر نمی توان از عقد هبه رجوع کرد .

2- در صورتی که متهب ( گیرنده هبه ) پدر ، مادر یا اولاد واهب باشند نمی توان از هبه رجوع کرد .

3- در صورتی که هبه از نوع هبه معوض بوده باشد و عوض هبه هم دریافت شده باشد 
4- در صورتی که مال هدیه شده از ملکیت هبه گیرنده خارج شده باشد و به دیگری تعلق گرفته باشد دیگر نمی توان هبه را پس گرفت . 

5- در صورتی هم که در مال هبه شده تغییراتی حاصل شده باشد ، دیگر نمی توان از هبه رجوع نمود . 

  • اگر هیچ کدام از این موارد در خصوص مال هبه شده وجود نداشته باشد ، می توان از هبه رجوع کرد .
  • برای اینکه واهب بتواند مالی که هبه کرده را باز پس بگیرد ، نخست باید در دادگاه دعوای رجوع از هبه اقامه کند .اقامه دعوای رجوع از هبه از طریق دادخواست رجوع از هبه امکانپذیر است .

 

 

مواد قانونی قابل استناد - رجوع از مال بخشیده شده

ماده ۵۸۱ قانون مدنی
تصرفات هر یک از شرکاء در صورتی که بدون اذن یا خارج از حدود اذن باشد فضولی بوده و تابع مقررات معاملات فضولی خواهد بود.


ماده ۸۰۳ قانون مدنی
بعد از قبض نیز واهب میتواند با بقاء عین موهوبه از هبه رجوع کند مگر در موارد ذیل:
۱) در صورتی که متهب پدر یا مادر یا اولاد واهب باشد.
۲) در صورتی که هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد.
۳) در صورتی که عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود خواه قهراً مثل اینکه عین موهوبه برهن داده شود.
۴) در صورتی که در عین موهوبه تغییری حاصل شود.


ماده ۷۹۵ قانون مدنی

  هبه عقدی است که بموجب آن یکنفر مالی را مجاناً بکس دیگری تملیک میکند تملیک‌کننده واهب طرف دیگر را متهب، مالی را‌که مورد هبه است عین موهوبه میگویند

 


پاسخ داده شده توسط کارشناس حقوقی ما  : جناب آقای تورانی

 

راه های تماس و مشاوره با وکیل متخصص عقود و قراردادها

حق انتشار محفوظ است ©